Lectio Divina Nedir?

 

Yüce Kabakçı

Lectio Divina terimi, anlamları, sırasıyla, okuma (Lectio) ve tanrısal (Divina) olan iki kelimeden oluşmaktadır. Lectio Divina, kilise tarihi kadar eski bir uygulamadır. Özellikle manastırda topluluk olarak yaşayan keşişlerin hem bireysel hem de topluluk olarak Tanrı’yla Kutsal Yazılar aracılığıyla buluşmalarında önemli bir işlev görmüştür. Aziz Benedikt kendi manastır düzeni için yazdığı kitabında Lectio Divina için “yüreğimizin kulaklarıyla duymak için derin bir şekilde dinleme sanatı” demiştir.

Lectio Divina Peygamber İlyas’ın yaşadıklarını yeniden tecrübe edebilmektir:

RAB, “Dağa çık ve önümde dur, yanından geçeceğim” dedi.

RAB’bin önünde çok güçlü bir rüzgar dağları yarıp kayaları parçaladı. Ancak RAB rüzgarın içinde değildi. Rüzgarın ardından bir deprem oldu, RAB depremin içinde de değildi. Depremden sonra bir ateş çıktı, ancak RAB ateşin içinde de değildi. Ateşten sonra ince, yumuşak bir ses duyuldu. İlyas bu sesi duyunca, cüppesiyle yüzünü örttü, çıkıp mağaranın girişinde durdu.

O sırada bir ses, “Burada ne yapıyorsun, İlyas?” dedi. (1. Krallar 19:11-14)

Lectio Divina (bundan sonra LD) bir Kutsal Kitap çalışması değildir. LD, Kutsal Kitap’ın yorumsal olarak çalışıldığı bir topluluk içinde yaşamı varsayar. LD’nin verimli ve yararlı olabilmesi için Kutsal Kitap’ın hem tarihsel hem de, göreceli olarak bile olsa, yorumsal altyapısının devamlı olarak öğretilmesi gerekmektedir. Bu konuya yazının sonunda tekrar değineceğiz.

LD Kutsal Kitap’ı çalışmaya ek olarak yürütülecek bir disiplin olarak metni etüd etmekten farklıdır çünkü asıl hedef metnin dünyasına adım atarak, Tanrı’nın önümüzdeki metin ile bizlere konuşmasına olanak sağlamaktır. Burada amaç, aktif olmaktan çok sessiz ve sakin bir şekilde İsa’nın dizlerinin dibinde oturarak O’nun bize konuşmasını ve öğrettiklerini dinlemektir. Bir başka deyişle, LD bizleri Kutsal Kitap’ı kontrolümüz altına alma alışkanlığından çıkarır. LD, Tanrı’nın Sözü’nün bizi etkisi altına almasına, ince ve yumuşak bir sesle bize konuşmasına ve bizleri öykünün bir parçası yaparak yüreğimizin en derin ve toz kaplamış düşüncelerini bile ortaya çıkarmasına yardımcı olma görevini görür. Bunu düzenli olarak uygulamak, Kutsal Kitap’ı, çalışıp kapatacak bir ders kitabı olmaktan çıkarıp, Tanrı’nın sesini, yüzünü ve hatta dokunuşunu bile hissedebileceğimiz ve tekrar tekrar kendisine döneceğimiz yaşayan bir organizma yapar. Burada amaç bir kitap olarak Kutsal Kitap’a bakmak değil, bir kitap olarak bir kişiden, tarihin en önemli kişisinden bahseden bu aracın anlattığı hikayelerin içinde yer alabilmektir. Dışarıdan gözlemci olmak yerine karakterlerden birisi olmaktır. Tekrar altını çizmem gerekirse, LD’nin amacı, Tanrı hakkında doğru bilgilere sahip olmak değil, Tanrı’nın beklenmedik bir şekilde bize konuşmasına, bizleri bazen savunmasız bazen de mecazi anlamda çıplak yakalamasına izin vererek Kutsal Ruh’un bulunduğumuz fiziki ve ruhsal lokasyonda bize konuşmasını dinlemektir.

 

Lectio – Okuma

İşte Lectio Divina’da duymak istediğimiz Tanrı’nın bu ince ve yumuşak sesidir. Fakat Tanrı’nın bu konuşmasını duyabilmek için bizlerin sessiz olmayı öğrenmesi gerekmektedir. Sesli olarak olmasa bile zihinlerimizde de devamlı olarak konuşuyor veya daimi bir ses kakafonisinin sardığı bir hayat yaşıyorsak, o ince ve yumuşak sesi duymamız zorlaşacaktır. Bizi her gün ablukası altına alan gürültü bombardımanından kaçarak sessizliği sevmeyi öğrenmeliyiz. Bu yüzden LD’nin ilk adımı sessiz bir şekilde oturarak Tanrı’nın sözünü dinlemektir. Bunun için sessiz ve yalnız kalabileceğimiz bir yerde bulunmak, bizden ekstra bir fiziksel güç talep etmeyecek bir konumda bir süre sadece sessizlik içinde durmak ve beklemek, birazdan okuyacağımız metin için içsel olarak kendimizi sakinleştirmek ilk adımı oluşturmaktadır.

Meditatio-Derin Düşünme

Kilise tarihinde, büyükbaş bir hayvanın geviş getirmesi resmi, Hristiyan’ın Tanrı sözünü derin düşünerek zihnen geviş getirmesini ve özümsemesini tasvir etmek amacıyla kullanılmıştır. Lectio Divina pratiğinde ise bize seslenen belirli kelimeleri veya cümleleri, çabucak geçmeden, üzerlerinde derin bir şekilde düşünürüz. Tıpkı Meryem’in ya da Eski Antlaşma peygamberlerinin Tanrı’dan duyduklarını yüreklerinde bir hazine olarak saklamaları gibi bizler de bu sözlerin, yazarları için olduğu kadar bizim için de ne anlama gelebileceklerini yüreklerimizde düşünürüz.

Oratio-Dua

Üçüncü adım ise Oratio yani duadır. Dua, bu bağlamda iki şekilde görev görür. İlki, bizi huzuruna kabul etmiş ve bu esenlikte bizi karşılayanla sevgi dolu bir konuşmadır. İkinci olarak ise kurban sunusu olarak düşüncelerimizi, kaygılarımızı ve isteklerimizi O’na sunmaktır. Bu bağlamda nasıl bir rahip Komünyon esnasında ekmeği ve şarabı Tanrı’nın kutsaması için havaya kaldırırsa bizler de belki acı belki de sevinç dolu düşüncelerimizi ve iç geçirmelerimizi, az önce okuduğumuz metin aracılığıyla bize konuşan cümle, kelime veya hikaye aracılığıyla Tanrı’ya sunarız.

Contemplatio-Bekleme

Son adım bizi huzurunda kucaklayanın önünde esenlik ve rahatlık içerisinde dinlenmektir. En derin sevginin anlaşılabileceği zamanlarda sözcüklere bile gerek kalmamaktadır. Sadece o anda ve o yerde olup bunun tadını çıkarmak bize düşmektedir. İşte son adım olan Contemplatio, Tanrı’nın önünde sessizce bekleme, O’nun varlığının bizi ruhsal olarak yıkamasını beklemek demektir.newsletter_feature_image

Bireysel ve Topluluk Olarak Lectio Divina’yı Uygulamak

Öncelikle bir Kutsal Yazı metni seçilir. Genellikle Katolik, Ortodoks, Anglikan ve Luteryen geleneklerinde günlük Kutsal Yazı okumaları litürjinin bir parçasıdır. Bu metinlerden bir seçim yapılarak her gün gelişen bir ritm oluşturulabilir. Tabii ki, metin seçimi bununla sınırla değildir. Herhangi bir Kutsal Yazı metni ya da bir Kutsal Yazı kitabının tamamı seçilebilir (Örn. Markos’un tümü ya da Pavlus’un mektuplarından bir tanesinin tamamı).

Dikkatimizin kolaylıkla dağılmayacağı bir yerde bu okumayı yapmamız gerekir. Rahat fakat uykuya sebep vermeyecek bir pozisyon alabiliriz. Bu nedenle bu pratiği yatak veya rahatça uykuya dalabileceğiniz bir koltuk gibi bir yerde yapmamanız önemlidir.

Geçmiş çağlarda Hristiyanlar diz çökerek günlük okumalarını gerçekleştirmekteydiler. Bedenin aldığı konum beynin de yapılan aktivitenin türü hakkında uyarılmasını sağlayacaktır. Bu nedenle de litürjik kiliseler sadece akıl ve ağız ile tapınmayı değil, bütün vücudumuzu kullanarak tapınmayı litürjilerinde kullanmaktadırlar.

Bir diğer önemli konu, bu pratiği diğer işlerinizi yaptığınız bir yerde yapmamanızdır (çalışma masası gibi). Bunun nedeni ise beyninizin LD’yi günlük işlerinizden farklı olarak algılamasına ve vücut ritminize bunu yansıtmasına izin vermektir. Bundan her ne kadar günlük işlerin LD’den daha az kutsal veya önemli olduğu anlamı çıkarılmaması gerekse de, LD, günlük yaptığımız işlerden birisi değil, Tanrı’ya adadığımız kutsadığımız bir zaman dilimidir. Bazıları bunu mum yakarak, bir haç ya da ikonun bulunduğu bir yerde yapmayı tercih etmektedirler. Asıl önemli olan içinde bulunduğumuz geleneğe bağlı ya da vicdanımızın bizi rahatsız etmeyeceği, gözlerimizin fazlasıyla meşgul olmayacağı bir alan yaratmaktır.

82588-73153

Bundan sonra bir süre sessiz ve mümkünse hareketsiz kalınmalıdır. Fizyolojik olarak derin nefes alma ve hareketsiz kalarak odaklanmaya çalışma bizi Tanrı’nın huzuruna daha iyi hazırlayacaktır. Bundan sonra çok uzun olmayan bir duayla Tanrı’nın huzuruna geldiğimizi kendimize hatırlatabiliriz. Bunun için Mezmurlar Kitabı’ndaki giriş cümlelerini tekrar edebilir ya da Samuel’in dediği gibi “Konuş RAB, kulun dinliyor » diyebiliriz.

Ardından metne dönerek okuma gelmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken şey metni çabuk değil yavaş olarak okumak, her bir virgüle ve noktaya dikkat etmek ve türü ne olursa olsun metni gazete okur gibi değil, ilk defa karşılaştığımız bir şiir gibi durarak ve yavaşça okumaktır. Okumanın amacı, devamlı olarak “Senin için buradayım » diyen Tanrı’nın ince ve yumuşak sesini duymaktır. LD’de Tanrı bizleri kendisini sessizlik içinde dinlememiz için davet etmektedir. Amaç felsefik veya doktrinsel bir şekilde metne yaklaşmak değildir. Bunun yerine, asıl amaç, metnin bize söyleyecek, daha önce duyduklarımızdan veya varsaydıklarımızdan farklı, bir şeyi olduğunu bekleyerek O’nu sükunet içerisinde dinlemektir.

Ardından okuma sırasında özellikle dikkatimizi çeken, bir bakıma sayfanın içinden zıplayarak gözlerimizin önünde kendisini sergileyen bir kelime ya da cümleyi aklımızda tutarız ve bunu içsel olarak hatıralarımızla, deneyimlerimizle ve kısacası tüm benliğimizle düşünürüz. Sessiz okumanız sırasında kendinizi hikayenin içerisine yerleştirin. Eğer İsa’nın bir kalabalığa konuştuğu bir bölümü okuyorsanız, kalabalığın içine girin. Etrafınızdaki insanların yüzlerini, düşüncelerini ve tepkilerini hayal edin. İsa’nın etrafında yürüyün, O’nu farklı açılardan farklı kişilerin ve kültürlerin gözlerinden görmeye çalışın. Tamamen hikayeyi kendi hikayeniz olarak benimseyin. Tekrar söylemem gerekirse, okuyucu olmaktan çıkıp hikaye karakterlerinden birisi olun.

Bu okumayı sesli olarak yapmak, sadece gözün değil, kulağın da bu aktiviteye katılması açısından oldukça önemlidir. Grup halinde yapılan Lectio Divina’larda herkes sırayla bir ayet okuduktan sonra grubu yöneten kişi, metnin türüne göre hızlanmadan ve yavaş olarak metnin tamamını bir kez daha okur.

Bu adımın ardından bir süre sessiz kalınmalı ve Kutsal Ruh’un okunanlar konusunda nasıl bir yön izleyeceğine dikkat edilmelidir. Ardından edindiğimiz düşünceler veya hisler doğrultusunda tıpkı bir rahip gibi bunları Tanrı’ya kaldırarak O’nunla konuşmaya başlarız. Dualarımızı yüreğimizden geldiği gibi söyleyebiliriz. Grup içerisinde amaç paylaşım ise herkes neden metnin kendilerine özel olarak o şekilde konuştuğunu diğerleriyle paylaşır ve grubu yöneten hazırladığı sorularla veya paylaşımların akışına göre sorular sorabilir. Eğer yalnız olarak bunu günlük olarak uyguluyorsak en sonda bir litürjik duayla bitirebiliriz

Örnek Kalıp:

Tanrı’ya sesleniş

  • Metinden alınan bir tema (Geçmiş zaman)
  • Metinden alınan bir istek (Şimdiki zaman)
  • İsteğin geliştirilmesi (Gelecek zaman)

Buna iki örnek vermem gerekirse Mısırdan Çıkış’a baktığımız varsayalım:

Bütün yaşayanların Tanrısı

Halkın aç kaldığında onları mana ile besledin

Bugün bize de gündelik ekmeğimizi ver

İlahi sağlayışına olan güvenimiz hiç sarsılmasın

Rabbimiz Mesih aracılığıyla

 

İsa’nın tapınağı temizlemesinden bir örnek:

Rab İsa Mesih

Tanrı’nın evi için gösterdiği gayret seni yiyip bitirdi

Kiliseni, kendisini kirleten veya çirkinleştiren her şeyden temizle

Tanrı’yı görebilmemiz için bize temiz bir yürek ver

Çünkü sen şimdiden sonsuza dek bizim Rabbimizsin.

prayer-and-meditation

Son olarak Tanrı’nın sizi kucaklamasını hissederek dinlenin. Bir çocuğun bütün sorularını anlattıktan sonra başını babasının göğsüne yaslayarak dinlenmesi ve belki de babasının sevgi ve merhamet dolu kalp atışlarını dinlemesi gibi, biz de Tanrı’nın göğsüne yaslanarak az önce ettiğimiz duaları yanıtlamak için istekli olan Tanrı’nın yüreğini dinleyerek dinlenebiliriz.

Bu dinlenme zamanından sonra, Tanrı’ya varlığının yarattığı esenlik için bir cümlelik bir şükran sözü söyleyerek bitirebiliriz.

Peki ya bütün bunları yapacak zamanımız, gücümüz veya imkanımız yoksa? Her zaman ulaşabileceğimiz bir Kutsal Kitap yoksa?

Bu zorluğun farkında olan Hristiyanlar geçmiş yüzyıllar boyunca Lectio Divina’nın yaşamın bütün alanlarında her zaman uygulanabileceğini öğrettiler. İşte veya toplu taşımada o gün boyunca başımızdan geçenler ya da tek bir olay ya da deneyim hakkında düşünerek, yine bu tek düşünceyi Kutsal Kitap’tan gördüğümüz tek bir cümle ya da kelimenin yerine kullanabiliriz. Aynı şekilde bu olay ve düşünceyi Tanrı’ya kaldırıp yüreğimizin kulaklarıyla O’nun yanıt vermesini bekleyebilir ve sessiz kaldıktan sonra kısa bir dua ile Lectio Divina’yı metroda, vapurda, iş yerinde ve hatta yemek yerken bile uygulayabiliriz.

Son olarak eklemem gereken iki nokta bulunmaktadır. İlki bunun mekanik bir süreç olmadığıdır. Tanrı’yı dinlemek rahatlatıcı olabildiği kadarıyla aynı zamanda sabrımızı taşıran, bazı zamanlarda bizleri kızdırabilecek bir deneyimdir. Bazen Tanrı sessiz kalmayı tercih etmektedir. Bazıları O’nun sesini açık bir şekilde duyduklarını sezebilirken bazıları böyle bir şeyi hiç yaşayamayabilmektedir. Bu tür durumlarda LD ‘işe yaramıyor’ diyerek bırakmak, LD’nin doğasını baştan anlamamaktır. Lectio Divina bir ticari alışveriş değil, bir kişiyle dikkatiniz dağılmadan iletişim içerisinde olmaktır. Duada ise ne zaman konuşacağını ve nasıl cevap vereceğini Tanrı’nın kendisi bilgeliğine göre seçecektir. Çok şükür ki, Tanrı ihtiyacımızdan fazla ya da az konuşan arkadaşlarımız gibi değildir.

Bu konudaki ikinci uyarım ise yazının başında bahsettiğim LD’nin bir Kutsal Kitap çalışması olmaması ile ilgilidir. LD deneyimsel, mistik ve subjektif ögeler içerir. Bu nedenle grup içinde kullandığı zaman insanların Kutsal Kitap’ı kendi arzularına göre çarpıtabilecekleri ve böylece yanlış öğrenebilecekleri ve öğretebilecekleri tehlikesi her zaman vardır. Buna karşı dikkatli olunmalıdır. LD Kutsal Yazılar’ı çalışma aktivitesi değildir. Bu yüzden bir metnin anlamını bulmak için yapılan bir egzersiz olarak görülmemelidir. Sağlıklı bir Hristiyan izole bir yaşam yaşayan birisi değil, Tanrı’nın onu yerleştirdiği, Mesih’in mistik bedeni olan kilisenin bir parçası olarak yaşayan birisidir. Bu nedenle sağlıklı bir kilisede Kutsal Yazılar’ın mesajının daha derinlemesine inceleneceği Kutsal Kitap dersleri ya da çalışma grupları var olacaktır. Kutsal Yazı’yı öğretme konusunda çağrıları onaylanmış, eğitimli ve öğretme yeteneğine sahip kişilerin önderliğinde devam eden bir eğitim çemberinin varlığı LD için bir ön koşuldur. Ancak böyle bir ortamda bizi rahatsız edebilecek “ama bana göre bu ayetin anlamı bu” retoriği yavaş yavaş kaybolacaktır. Kutsal Yazılar’ın hem derslerle hem de vaazlarla öğretildiği topluluklarda Lectio Divina daha da önemli bir anlam taşımaktadır. Böylece, toplulukların kaslı beyinlere karşılık zayıf bedenler ve ruhlar oluşturmasına karşı bir önlem oluşturacaktır.

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s